Personen A

 

Emanuel Adelaar (engelandvaarder) (militair)

Geboren op 25 januari 1917 te Amsterdam
Vertrokken op 12 juli 1942
Aangekomen op 13 mei 1943

Emanuel Adelaar - te voet door de Pyreneeën

Emanuel Adelaar (25) woont in de Semarangstraat 37 in Amsterdam en werkt als vertegenwoordiger bij de houtfirma Arthur Braun in de Courbetstraat 33. Tot juni 1939 heeft hij gewerkt bij het effectenkantoor Jac. Krijn&Zn aan het Damrak en bij de Bank Hugo Kaufmann aan de Vijgendam. Eind augustus 1939 is hij opnieuw voor militaire dienst opgeroepen en gelegerd bij het 20-ste regiment I te Soesterberg. Op 1 juli 1940 is hij gedemobiliseerd, waarna hij tot juli 1942 terugkeert bij Braun. In december 1941 trouwt hij met Livia Werner, die hij bij Braun heeft leren kennen. 




In 1941 proberen Emanuel en Livia enkele keren vergeefs naar Engeland te ontkomen. Met hulp van een bevriende relatie in Tilburg reizen ze per trein naar Tilburg, waarna ze op de fiets naar Goirle rijden. Ze lopen de grens met België over richting Poppel. Daar nemen ze de tram naar Tournai en vervolgens de trein naar Antwerpen en Brussel. Op een afgesproken adres in de Chaussée d’Ixelles ontvangen ze van een zakenrelatie 30.000 Belgische francs, onderdak en valse Belgisch identiteitskaarten. 



Na een verblijf van enkele dagen in Parijs brengt een gids hen per sneltrein naar Bordeaux. Met een bus bereiken ze het dorpje Severin en bij Riberac passeren ze de demarcatielijn. Daar nemen ze de bus naar Perigeux en vervolgens de trein naar Lyon., waar ze in het hotel de l’Angleterre contact opnemen met het Nederlandse consulaat in Toulouse. Emanuel kan in een konvooi richting Spanje worden geplaatst, maar Livia niet. In Perpignan krijgen ze hulp van de Nederlander Joop Kolkman, die ervoor zorgt dat ze samen met andere Nederlanders en een gids (‘passeur’) te voet door de Pyreneeën kunnen. 



Na aankomst in Spanje worden ze gearresteerd door de Spaanse politie. Emanuel wordt naar de gevangenis van Gerona gebracht, Livia mag doorreizen naar Barcelona. Na zijn vrijlating herenigt Emanuel zich daar met Livia. Op 10 mei 1943 bereiken ze Lissabon. Daar kunnen ze in een vliegtuig mee naar het Engelse Poole. Emanuel neemt dienst bij de Prinses Irene Brigade. Hij is onderscheiden met het Kruis van Verdienste. In Wolverhampton wordt op 2 juni 1944 hun eerste zoon geboren. Later krijgen ze nog een zoon en dochter. 



Na de oorlog komt hij met zijn gezin naar Nederland. In 1951 emigreren ze naar Canada. Ze wonen eerst in Montreal maar verhuizen in 1954 naar Weymouth, Nova Scotia. 



Emanuels twee broers en zusje zijn in Polen overleden: zijn oudere broer Maurits in 1944 in Stutthof, zijn jongere broer Benedictus en Rosalina in 1943 in Sobibór; zijn vader en een ander zusje overleden al voor de oorlog.